ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี

ประเพณีการแข่งเรือ ของชาวจังหวัดมุกดาหาร

ในอำเภอที่ตั้งอยู่ริมฝั่งโขง ไม่ว่าจะเป็นอำเภอหว้านใหญ่ อำเภอดอนตาล และ อำเภอเมืองมุกดาหาร โดยจัดขึ้นในลำน้ำโขงในช่วงเทศกาลออกพรรษาของทุกๆปีในวันขึ้น ค่ำ-15 ค่ำ เดือน 11 ที่บริเวณเขื่อนริมโขง ถนนสำราญชายโขง การแข่งเรือนี้จัดแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ การแข่งเรือเร็ว โดยแบ่งเป็น 3 รุ่น ได้แก่ เรือรุ่นเล็ก รุ่นกลาง รุ่นใหญ่ ระยะทางแข่งยาว 3 กิโลเมตร เรือทุกลำเป็นเรือขุดท้องกลม อีกประเภทหนึ่งคือ การแข่งเรือประเภทสวยงาม โดยตกแต่งเรือให้สวยงามตลอดลำ โดยเฉพาะจะเน้นที่หัวเรือ การแข่งเรือทั้งสองประเภทนี้ ในแต่ละปีจะมีเรือเข้าแข่งขันเป็นจำนวนมากและได้รับความสนใจจากชาวมุกดาหารและประชาชนจาจังหวัดใกล้เคียงเป็นอย่างมาก นอกจากนี้ยังมีการแข่งเรือมิตรภาพไทย-ลาว โดยมีเรือแขวงสหวันนะเขตสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว มาร่วมแข่งขันเป็นประจำทุกปี เป็นสถานที่สนุกสนาน ของพี่น้องสองฝั่งโขง และ นักท่องเที่ยวเป็นอย่างมาก การแข่งเรือของจังหวัดมุกดาหารเป็น ประเพณีสืบทอดกันมาแต่โบราณ การจัดแข่งขันนั้น งานกาชาดและงานรวมเผ่าไทยมุกดาหาร มะขามหวานชายโขง จังหวัดมุกดาหารเป็นเมืองเก่าแก่ ตั้งอยู่ริมแม่น้ำโขงตรงข้ามกับแขวงสวันเขต สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว จึงมีชาวไทยเผ่าต่างๆ อาศัยอยู่หลายเผ่า อาทิ ผู้ไท โซ่ ย้อ ข่า กะเลิง กุลา ซึ่งแต่ละเผ่าล้วนแล้วแต่มีวิถีชีวิตความเป็นอยู่ที่น่าสนใจ มีเอกลักษณ์และศิลปวัฒนธรรมของตนเอง นอกจากนี้มุกดาหารยังเป็นแหล่งกำเนิดมะขามหวานพันธุ์ดีที่มีชื่อเสียงโด่งดังมานาน หากแต่ยังขาดการส่งเสริมในด้านการตลาด ดังนั้นเพื่อเป็นการประชาสัมพันธ์ของดีของท้องถิ่นและส่งเสริมการเดินทางท่องเที่ยวจังหวัดมุกดาหาร จึงได้จัดงานรวมเผ่าไทยมุกดาหาร มะขามหวานชายโขง ขึ้นเป็นประจำทุกปีระหว่างวันที่ 9-15 มกราคม รวม 7 วัน 7 คืน โดยงานจะจัดขึ้นบริเวณหน้าศาลากลางจังหวัด กิจกรรมระหว่างงานมีขบวนแห่ ซึ่งใช้ผู้ฟ้อนนับร้อยคนแต่งกายด้วยชุดประจำเผ่า มีการประกวดมะขามหวาน การประกวดธิดาเผ่าไทย การออกร้านของหน่วยงานต่างๆ และการแสดงพื้นเมือง เป็นต้น                                                                  พิธีไหว้เจ้าแม่สองนาง ประเพณีชาวมุกดาหาร เพื่อความเป็นสิริมงคล พิธีบวงสรวงเจ้าแม่สองนางพี่น้อง การทำพิธีบวงสรวงเจ้าแม่สองนางพี่น้อง อ.เมือง จ.มุกดาหาร เป็นประเพณีที่สืบทอดกันมานับร้อยปี ตามความเชื่อเพื่อปกป้องภัยอันตรายและความเป็นสิริมงคล แก่ประชาชนจังหวัดมุกดาหาร ไสยศาสตร์?ภูตผีปิศาจ?เวทมนตร์คาถา ความเชื่อในเรื่องนี้ ที่ทำให้บรรพบุรุษของชาวมุกดาหาร ปฏิบัติเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวทางด้านจิตใจ คงความเชื่อสืบทอดกันมาเป็นเวลาอันยาวนาน เพื่อให้บรรพบุรุษบันดาลความมหัศจรรย์ ปกป้องภัยอันตราย กลายมาเป็นประเพณีที่ชาวบ้านมุกดาหาร เรียกกันมาว่า พิธีเลี้ยงผี เมื่อเร็ว ๆ นี้ ที่ศาลเจ้าแม่สองนางพี่น้อง ริมฝั่งแม่น้ำโขง ชาวบ้านในเขตเทศบาลได้ร่วมกันทำพิธีเซ่นไหว้และบวงสรวงเจ้าแม่สองนางพี่น้อง ซึ่งเป็นที่เคารพสักการบูชาของชาวจังหวัดมุกดาหาร และจังหวัดข้างเคียง โดยมีนายฉลาด ทุ่นศิริ รองนายกเทศมนตรีเมืองมุกดาหาร และชาวบ้านร่วมในพิธีเป็นจำนวนมาก ในพิธีได้มีการอัญเชิญเจ้าแม่สองนางพี่น้อง เจ้าพ่อเจ้าฟ้ามุงเมืองซึ่งเป็นเจ้าครองเมืองมุกดาหาร และเจ้าพ่อหัวดอนต่าง ๆ ที่อัญเชิญมาในพิธี เช่น เจ้าหัวดอนดิน-เจ้าแก่งกะเบา-เจ้าดอนหินสูง?เจ้าดอนหนองหล่ม?เจ้าดอนถ้ำเงิน ฯลฯ ต่อมาก็มาประทับร่างทรง คารวะเจ้าฟ้ามุงเมือง และ เจ้าแม่สองนางพี่น้อง ซึ่งเป็นเจ้าครองเมืองมุกดาหาร            ในงานมีการร่วมแสดงร่ายรำลีลาตามประเพณีของแต่ละหัวเมือง แล เล่นกินดื่ม ของผีในแต่ละหัวเมือง ตลอดทั้งวัน ในพิธีมีชาวบ้านทุกครัวเรือน จะนำเครื่องเซ่นไหว้ ดอกไม้ ธูปเทียน สุรา มาถวายต่อศาลเจ้าฟ้ามุงเมือง และ ศาลเจ้าแม่สองนางพี่น้อง และเจ้าหัวดอนต่าง ๆ ซึ่งมีนางเทียมหรือจ้ำ อัญเชิญเข้าประทับร่างทรง การแสดงร่ายรำลีลาตามประเพณีของแต่ละหัวเมือง และเป็นประเพณีที่สืบทอดกันมายาวนานนับร้อยปี เมื่อถึงวันขึ้น 11 ค่ำ เดือน 6 ของทุกปี ชาวบ้านจะได้ร่วมกันจัดพิธีดังกล่าวขึ้น ตามความเชื่อนอกจากปกป้องอันตรายทั้งหลายทั้งปวงมิให้เกิดขึ้นในจังหวัด ยังเพื่อเป็นสิริมงคลแก่ประชาชนจังหวัดมุกดาหารด้วย            สำหรับ เจ้าแม่สองนางพี่น้อง มีเรื่องเล่าสืบต่อกันมาตั้งแต่ปู่ ย่า ตา ยาย ว่า เมื่อหลายร้อยปีมาแล้ว มีเจ้าเมืองชื่อว่า เจ้าฟ้างุ้ม แห่งเมืองล้านช้าง ได้พาลูกหลานอพยพมาตามลำแม่น้ำโขง ผ่านเมืองหนองคาย นครพนม พอมาถึงบริเวณปากห้วยมุก จังหวัดมุกดาหาร เรือได้เกิดล่ม ทำให้พระธิดาสองพระองค์ คือ นางพิมพา และ นางลมพามา ได้จมน้ำเสียชีวิต ต่อมาชาวบ้านได้ยินเสียงร้องไห้ของผู้หญิงทั้งสองคนทุกคืน ซึ่งชาวบ้านเชื่อว่าเป็นเสียงของธิดาทั้งสอง และได้แสดงอภินิหารให้เห็นบ่อย ๆ เจ้าเมืองมุกดาหาร จึงได้ตั้งศาลขึ้น ณ ที่แห่งนั้น เพื่อให้ดวงวิญญาณของทั้งสองธิดาได้สิงสถิต และศาลนั้นเรียกว่า หอเจ้าแม่สองนางพี่น้อง อันเป็นที่เคารพสักการบูชาของชาวบ้าน พอถึงวันขึ้น 11 ค่ำ เดือน 6 ของทุกปี จะทำพิธีเซ่นไหว้และบวงสรวงเจ้าแม่สองนางพี่น้อง และเมื่อวันขึ้น 11 ค่ำ เดือน 6 และ 13 ค่ำ เดือน 11 ซึ่งเป็นวันแข่งเรือออกพรรษาของจังหวัดมุกดาหาร ชาวบ้านก็จะเชิญเจ้าพ่อ เจ้าแม่ลงเรือ เพื่อเปิดน่านน้ำแล้วจึงแข่งขัน โดยเชื่อว่าถ้าไม่เชิญเจ้าพ่อ เจ้าแม่ เบิกน่านน้ำก็จะมีเหตุทำให้เรือล่ม              นายฉลาด ทุ่นศิริ รองนายกเทศมน ตรีเทศบาลเมืองมุกดาหาร กล่าวว่า ปัจจุบันเทศบาลเมืองมุกดาหาร ได้สร้างศาลเจ้าแม่สองนางพี่น้องขึ้นใหม่อย่างสวยงามและเป็นสถานที่เคารพ สักการบูชาของชาวจังหวัดมุกดาหาร และจังหวัดใกล้เคียงตลอดจนนักท่องเที่ยว ที่เดินทางมาเที่ยวจังหวัดมุกดาหาร การจัดพิธีเลี้ยงผีจึงเป็นความเชื่อของชาวมุกดาหารที่ปฏิบัติสืบทอดกันมา เพื่อให้ผีบ้านผีเมืองซึ่งเป็นบรรพบุรุษได้ปกป้องภัยอันตรายทั้งหลายทั้งปวง ให้เกิดความร่มเย็น ซึ่งเป็นความเชื่อกันตลอดมาจนถึงปัจจุบัน.